تفاسير بسيار مشكل و پيچيده است و ممتلى از تشبيهات و تمثيل‌ها و استعارات و تصوّرات مىباشد . فى الحقيقة روزبهان بيشتر با تصاوير مثالى از مفاهيم عقلى مىانديشد ، ما براى كشف و اكتشاف و تفهيم مطالب و معانى آنچه در اقتدار داشتيم ، به حكم ارادت انجام داده‌ايم ؛ و با كمال فروتنى از سروران محترمى كه به خواندن اين اثر گرانبها اقبال خواهند نمود بواسطهء نقائص زياد پوزش مىطلبيم . امّا تصديق خواهند فرمود كه براى دست‌يابى بحقايق گرانبها و ذخائر معنوى اين اثر ، لازم و شايسته بود كه بهر تقدير بچاپ و انتشار آن اقدام شود . همان‌طور كه در مقدمهء فرانسوى متذكّر شده‌ايم و در فهرست مندرجات نيز بدان اشاره شده است ، بايد دانست كه تعدادى از فصول كتاب ( فصول 461 از بند 1149 تا فصل 486 ) در هر دو نسخهء خطى ، در محل واقعى خود قرار نگرفته‌اند . در حقيقت فصول مزبور بايد بين فصول 199 و 200 قرار گرفته باشند . مع‌هذا از لحاظ رعايت اصول تحقيق ، نظم و ترتيب اسناد منحصر به فردى را كه تاكنون در اختيار ما قرار گرفته است ، محترم شمرده‌ايم . از لحاظ قاموس اصطلاحات ، روزبهان از ابو نصر سرّاج الهام گرفته است ، ليكن در مورد اغلب مواد ، شرح خصوصى بذوق خود افزوده است . ما فهرست خود را تا سرحد امكان در آخر كتاب بسط داده‌ايم ، و ليكن چنانچه تصديق خواهند فرمود ، فهرست مزبور نمىتواند كامل باشد . آنچه اثر روزبهان در اين اثر اصيل و گرانبها تقديم مىكند « مجموعه » ايست كامل از تصوّف و عرفان از منظر و منطوق « شطح » ، بدان صورت و كمالى كه در قرن ششم هجرى در برابر تصور و ادراك او قرار گرفته است . وى در اجتهاد مقدس خويش مشكلاتى را كه طريقهء تصوف و عرفان ضمن مقابله با علم كلام و حكمت الهى پيش راه خود داشته ، به فصاحت تام بما عرضه مىدارد . اثر روزبهان نه فقط اثر گرانمايه‌ايست در ادبيات عرفانى به زبان پارسى ، بلكه اثريست عظيم الشأن در ادبيات تصوف و عرفان جهانى . تهران 30 آبان ماه 1344 ش 27 رجب 1375 ف هنرى كربين ترجمهء فارسى از عيسى سپهبدى